Banan
| Banan | |
|---|---|
 Pokrój bananowców
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | imbirowce |
| Rodzina | imbirowate |
| Rodzaj | banan |
| Nazwa systematyczna | |
| Musa L. Sp. Pl. 2: 1043. 1753 |
|
| Synonimy | |
|
Musella (Franch.) C.Y.Wu |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Banan (Musa L.) – rodzaj roślin z rodziny bananowatych, obejmujący około 80 gatunków. Przedstawiciele są typowymi przedstawicielami flory międzyzwrotnikowej Azji, Afryki i Australii. Część gatunków dostarcza jadalnych owoców[2]. Słowo banan pochodzi prawdopodobnie od arabskiego słowa banan co oznacza palec[3], lub afrykańskiego języka wolof, w którym rośliny te określa się mianem banaana[4].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Łodyga
- Nierozgałęziona.
- Liście
- Gęste pokrywy liściowe pokrywają łodygę. Na szczycie znajduje się pióropusz podługowatych i dużych liści.
- Kwiaty
- Zebrane w szczytowy, duży, zwisający kwiatostan złożony z kwiatów grzebieniastych. Zapylane są one przez ptaki lub nietoperze.
- Owoce
- Żółtawa, podłużna, do 20 cm długa, mączysta jagoda z twardymi nasionami (większość bananów uprawianych do celów kulinarnych nasion jednak nie posiada).
[edytuj] Biologia i ekologia
Bylina. Bananowce do prawidłowego rozwoju potrzebują klimatu ciepłego i wilgotnego. Wysoka jakość owoców zależy od dużej ilości wody i wysokiej temperatury, w związku z czym zasięg ich uprawy ogranicza izoterma 20 °C. Najlepsze wyniki osiąga się przy opadach wynoszących 120-150 mm miesięcznie. Wymagania glebowe roślin nie są duże, chronią glebę przed erozją.
[edytuj] Systematyka
- Pozycja i podział wg APWeb (2001...)
Rodzaj należący do rodziny bananowatych (Musaceae), rzędu imbirowce (Zingiberales), kladu jednoliścienne (monocots) w obrębie Klad okrytonasiennych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa imbirowe (Zingiberidae Cronquist ), nadrząd Zingiberanae Takht. ex Reveal, rząd imbirowce (Zingiberales Griseb.), rodzina bananowate (Musaceae Juss.). podrodzina Musoideae Eaton, plemię Museae Benth., rodzaj banan (Musa L.)[5].
- Wybrane gatunki
- banan mały (Musa nana)
- banan ensete, enseta (Musa ensete Gmelin, syn. Ensete ventricosum)
- banan karłowaty, banan chiński (Musa acuminata Colla, synonimy: Musa cavendishii Lamb. ex Paxton, Musa chinensis Lamb. ex Paxton, Musa zebrina Van Houtte ex Planch)
- banan manilski (Musa textilis Nee)
- banan plamisty (Musa sapientum)
- banan zwyczajny, b. właściwy, b. rajski, pizang, muza (Musa x paradisiaca L., syn: Musa ornata var. normalis Kuntze, Musa sapientum L., Musa x paradisiaca var. sapientum)
- Musa balbisiana Colla
- Musa ornata Roxb.
- Musa rubra
- Musa troglodytarum L.
- Musa velutina H. Wendl. & Drude
[edytuj] Zastosowanie
Niektóre gatunki, zwłaszcza banan zwyczajny są roślinami uprawianymi dla owoców. Główni producenci to: Indie, Brazylia, Ekwador, Filipiny, Chiny, Kostaryka, Izrael. Największymi krajami eksportującymi banany są: Ekwador, Kostaryka, Filipiny i Kolumbia, ich eksport stanowi w sumie ok. 2/3 światowego eksportu tych owoców.
[edytuj] Transport i przechowywanie
Banany wymagają dalekiego transportu z miejsca gdzie są uprawiane do miejsca sprzedaży. Aby osiągnąć jak najdłuższą trwałość skórki, której wygląd decyduje o wartości handlowej owoców, zbiór bananów następuje przed osiągnięciem dojrzałości. Owoce wymagają ostrożnego traktowania, szybkiego transportu do portów, schłodzenia i transportu w chłodniach. Celem jest powstrzymanie bananów przed wydzielaniem etylenu, naturalnego środka powodującego ich dojrzewanie. Takie postępowanie umożliwia przechowanie i transport przez 3-4 tygodnie w temperaturze 13 °C. Po przybyciu na miejsce przeznaczenia banany trafiają do dojrzewalni - miejsca gdzie umieszczane są w temperaturze 17 °C i traktowane etylenem o niskim stężeniu. Po kilku dniach banany zaczynają dojrzewać i rozprowadzane są do docelowej sprzedaży. Niedojrzałe banany nie powinny być przechowywane w domowych lodówkach, ze względu na zbyt niską temperaturę, która szkodzi owocom. Dojrzałe banany mogą być przechowane w domowej chłodziarce przez kilka dni.
Najnowsze badania sugerują, że dwutlenek węgla (który banany wytwarzają samoistnie) i sorbenty etylenu mogą wydłużyć trwałość owoców nawet w wysokich temperaturach[6][7][8]. Efekt ten można wykorzystać pakując owoce w szczelny worek polietylenowy z dodatkiem absorbentu etylenu (np. nadmanganianu potasu). Zabieg ten wydłuża okres przechowywania do 3-4 tygodni bez potrzeby chłodzenia.
[edytuj] Wartość odżywcza
| Wartość odżywcza Banany |
|
| (w 100g produktu bez skórki[9]) | |
| Wartość energetyczna | |
| 89 kcal = 373 kJ | |
| Białka | 1,1 g |
| Węglowodany | 23 g |
| Tłuszcze | 0,3 g |
| Błonnik | 2,6 g |
| Witaminy | |
| Witamina C | 8,7 mg |
| Witamina B1 | 0,03 mg |
| Witamina B2 | 0,07 mg |
| Witamina B3 (PP) | 0,67 mg |
| Witamina B5 | 0,33 mg |
| Witamina B6 | 0,37 mg |
| Witamina B11 | 0,002 mg |
| Witamina B12 | 0 mg |
| Witamina A | 0,003 mg |
| Witamina D | 0 mg |
| Witamina E | 0,37 mg |
| Witamina K | 0,0005 mg |
| Makroelementy | |
| Fosfor | 22 mg |
| Wapń | 5 mg |
| Magnez | 27 mg |
| Potas | 35,8 mg |
| Sód | 1 mg |
| Mikroelementy | |
| Fluor | 0,0022 mg |
| Żelazo | 0,29 mg |
| Miedź | 0,078 mg |
| Cynk | 0,15 mg |
| Mangan | 0,27 mg |
| Selen | 0,001 mg |
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-18].
- ↑ Szczepan Pieniążek: Sadownictwo. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976.
- ↑ Dan Keppel, Banana, Hudson Street Press, 2008; s. 44
- ↑ Banana (ang.). W: Merriam-Webster [on-line]. [dostęp 2011-09-17].
- ↑ Crescent Bloom: Musa (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 18 grudnia 2008].
- ↑ Scott, KJ, McGlasson WB and Roberts EA (1970) Potassium Permanganate as an Ethylene Absorbent in Polyethylene Bags to Delay the Ripening of Bananas During Storage. Australian Journal of Experimental Agriculture and Animal Husbandry 110, 237–240.(ang.)
- ↑ Scott KJ, Blake, JR, Stracha n, G Tugwell, BL and McGlasson WB (1971) Transport of Bananas at Ambient Temperatures using Polyethylene Bags. Tropical cha Agriculture (Trinidad ) 48, 163–165. (ang.)
- ↑ Scott, KJ and Gandanegara, S (1974) Effect of Temperature on the Storage Life of bananas Held in Polyethylene Bags with an Ethylene Absorbent. Tropical Agriculture (Trinidad ) 51,23–26. (ang.)
- ↑ Search the USDA National Nutrient Database for Standard Reference ("Bananas, raw ") (ang.). U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service, Nutrient Data Laboratory, 2010. [dostęp 2011-05-01].
[edytuj] Linki zewnętrzne
